Een terugblik op een vergeten bladzijde
uit het Belgische kolonialisme in Afrika

De slag bij Tabora

Tijdens de Eerste Wereldoorlog, in de Slag bij Tabora (8-19 september 1916) versloeg de Openbare Weermacht (Force Publique) onder de Belgisch koloniaal officier generaal Charles Tombeur het leger van Duits-Oost-Afrika (tegenwoordig Tanzania).

In april 1916 waren er drie brigades van de Openbare Weermacht van Belgisch-Congo onder leiding van generaal Charles Tombeur Duits-Oost-Afrika binnengedrongen. [4] [5] [6]
  • De noordelijke brigade onder leiding van Kolonel Philippe Molitor vertrok vanuit het noorden van het Kivumeer en veroverde Ruanda op de Duitsers.
  • De zuidelijke brigade onder leiding van Luitenant-kolonel Olsen vertrok tussen het Kivumeer en het Tanganyika-meer en veroverde Urundi.
  • De derde brigade onder leiding van luitenant-kolonel Moulaert was actief op het Tanganyika-front waar het moest vechten tegen de troepen van Generaal Paul von Lettow-Vorbeck. Von Lettow-Vorbeck beschikte over een leger van zo'n 3.000 Duitsers en 11.000 lokale krijgers en dragers; de zuidelijke brigade van Moulaert bestond uit 8.000 soldaten van de Public Force, 5.000 dragers en 100 ossenkarren.

Op 28 juli valt Kigoma, de grootste Duitse basis aan het Tanganyika-meer en het eindstation van de spoorlijn die via Tabora naar Dar es Salaam loopt. [7]

Daarna volgt de slag om Tabora. De strijd wordt beslist op 19 september. Kapitein Pieren leidt de spits van de gevechtscolonne en bereikt als eerste Tabora. Hij ontdekt er 129 gevangen Openbare Weermacht-soldaten, waaronder twee blanke officieren.
Één van hen was erin geslaagd een Belgische vlag verborgen te houden. Die vlag wordt gehesen in plaats van de witte vlag die de Duitsers aan hun hoofdkwartier hadden opgehangen als teken van overgave.

De Belgische vlag zal vijf maanden boven Tabora wapperen, tot de stad op 25 februari 1917 wordt overgedragen aan de Britten.

Het verdelen van de voormalige Duitse koloniën zal natuurlijk plaatsvinden en België is vastbesloten om aan de besprekingen deel te nemen, met het oog op een billijke vergoeding voor de militaire en financiële inspanningen die het in Oost-Afrika heeft geleverd. Vreemd genoeg was België op het moment van deze discussies weinig geïnteresseerd in zijn veroveringen in Oost-Afrika. BelgiĆ« wil vooral zijn veroveringen in Oost-Afrika als wisselgeld gebruiken, om tijdens de onderhandelingen een veiligere uitgangspoort voor de haven van Matadi te bekomen, door een deel van de linkeroever van de Congostroom te veroveren, toen echter bezet door de Portugezen.

De Vredesconferentie werd in januari 1919 in Parijs geopend. Het zou leiden tot het Verdrag van Versailles dat onderscheid maakte tussen "Grootmachten", zoals Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië en de Verenigde Staten, en anderzijds de "Machten met beperkte belangen" waaronder kleinere landen als België, Portugal, Servië en Roemenië.

België wordt buiten de discussies over koloniale gebieden gehouden en protesteert luid wanneer het verneemt dat de Grootmachten besloten Groot-Brittannië een mandaat te geven over het hele voormalige Oost-Afrikaanse grondgebied van Duitsland en dat België niets ontvangt.

Groot-Brittannië erkent de onschatbare hulp die België bood in de strijd tegen de Duitse troepen en vinden nieuwe onderhandelingen plaats tussen de grootmachten maar ook bilaterale besprekingen tussen België en Groot-Brittannië.

De behaalde resultaten tijdens deze tweede onderhandelingen zijn:
  • Groot-Brittannië vergoedt niet de kosten die België maakt voor de verplaatsing van zijn troepen en de herstellingen aan de Duitse spoorweginfrastructuur, omdat het België ook al financieel heeft gesteund bij het transport van zijn leger.
  • Groot-Brittannië verzet zich tegen het aanpakken van de kwestie van de linkeroever van Congo, in de overtuiging dat diplomatieke repercussies de hele kwestie van de toekomstige overeenkomst zullen doen verzanden.
  • Groot-Brittannië eist de volledige overgave van het deel van Tanganyika dat door Belgische troepen is bevrijd.
  • Groot-Brittannië biedt in ruil aan om België het bestuur te verlenen onder mandaat van de grondgebieden van Ruanda. België verkrijgt na veel aandringen ook het beheer van Urundi.
  • België krijgt commerciële concessies aan de twee eindpunten van de spoorlijn Dar es Salaam - Kigoma.

Op 30 mei 1919 werd een principeakkoord bereikt.
L  E  E  S          V  E  R  D  E  R